Szkoła podstawowa

W młodszym wieku szkolnym kształtuje się nie tylko mowa, ale i charakter jednostki, dlatego ważnym zadaniem jest właściwy dobór treści wychowawczych. Nauczyciel kształcenia zintegrowanego ma w ręku potężne narzędzie – utwory literackie należące do skarbca kultury narodowej i ogólnoludzkiej. Utwory literackie spełniać mogą zarówno funkcje kształcące jak i wychowawcze. Oddziaływanie literatury jest następstwem szeregu przeżyć.

Istnieje głęboka zależność między procesem kształcenia języka dziecka, a oparciem tego procesu na zainteresowaniach i przeżyciach emocjonalnych dziecka. Żywe i głębokie zainteresowania i przeżycia to najbardziej sprzyjające warunki do kształcenia języka dziecka. Należy przy tym pamiętać, ze kształtując język ucznia, kształtujemy całą jego osobowość: jego intelekt, wrażliwość, postawę społeczną. Język jest nie tylko środkiem porozumiewania się ludzi, ale stanowi również narzędzie myślenia. Rozwój myślenia jest nierozerwalnie związany z rozwojem umysłu i całej osobowości.                        Świat stworzony przez pisarza i artystę plastyka wzbogaca i rozszerza życie dziecka, nawet jeśli ono nie zdaje sobie z tego sprawy. Przenika do jego zabaw, ukazuje mu nowe barwy rzeczy już znanych, budzi uczucia i podsuwa pomysły do działania.

Komunikacja literacka w okresie wczesnoszkolnym realizuje się poprzez aktywność werbalną. Rodzaje aktywności wynikającej z obcowania z tekstem literackim koncentrują się wtedy głównie na aspektach treści, a przecież szczególny charakter dzieła literackiego polega na tym, że jest ono tworem językowym odpowiadającym na estetyczne oczekiwania odbiorców. Nauczyciel powinien od razu zwracać uwagę nie tylko na treść utworu, ale i jego formę.

Dzieci młodsze zdobywają orientację życiową między innymi poprzez literaturę piękną. Jak podaje Janina Papuzińska dzieci w młodszym wieku szkolnym mamy do czynienia z bezpośrednią transmisja przeżyć literackich na zachowania społeczne. Literatura piękna jest jednym z zespołów środków wpływających na kształtowanie osobowości dziecka.                                                                    

Nauczyciel kształcenia zintegrowanego powinien pamiętać, że dobór form pracy z tekstem literackim nie może być przypadkowe, że powinien on w tym zakresie ujawniać własną inwencję. Najbardziej wartościowa jest koncepcja wielostronnego nauczania tj. poprzez przyswajanie, odkrywanie, działanie i przeżywanie. Łączenie w jednostkach metodycznych tych wszystkich dróg zapewnić może wysoki poziom kształcenia i zwiększyć tempo rozwoju osobowości dziecka

Literatura dziecięca w nauczaniu wczesnoszkolnym może odegrać dużą rolę w kształceniu języka pod warunkiem, że zostanie umiejętnie wykorzystana. Czytanie i omawianie treści baśni lub jej fragmentu, ma zachęcać do czytania i poznawania losów bohaterów książki.

W klasach I-III obowiązuje stosowanie takich rozwiązań metodycznych, które zapewniają wielostronność działań dzieci. Różne formy pracy z książką powinny pobudzać ciekawość poznawczą dzieci, wyzwalać ich przeżycia emocjonalne. Powinny mobilizować wszystkie możliwości odbiorcze małego czytelnika, jego wyobraźnię, uczucia, intelekt i intuicję.

Książka z zakresu literatury pięknej stanowi organiczną całość kompozycyjną, wiążąca w sobie zarówno elementy treści jak i formy. Oddziaływanie na czytelnika zależy od momentu, w którym ten kontakt występuje. W przypadku czytelnika w młodszym wieku szkolnym oddziaływanie utworu na przeżycia emocjonalne i intelektualne zależne jest również od sposobu opracowania danej książki.

Nauczyciel pełni rolę pośrednika między dzieckiem, a utworem literackim. Dlatego tak wielka odpowiedzialność spoczywa na nauczycielu, który wprowadza dziecko w świat, musi tę literaturę przekazywać i interpretować.

Zadaniem nauczyciela jest obok nauczania języka obcego wykształcenie w uczniach pozytywnych postaw, przyjaźni, tolerancji, zasad fair play oraz uwrażliwienie na krzywdę i cierpienie drugiego człowieka.      

Czytanie i omawianie baśni (lektur), w szkole rozbudowuje zakres osobistych doświadczeń dziecka, pozwala w inny sposób spojrzeć na rzeczywistość, przynosi radość płynącą z twórczego zaangażowania.

„Lekcje z książką powinny być dla uczniów pasjonującą przygodą intelektualną i niezapomnianym przeżyciem emocjonalnym”(Starzec, 1980: 182).