Kompetentny użytkownik języka umie zdobyć i przekazać informacje w mowie i w piśmie w sposób poprawny i odpowiedni danej sytuacji.

Charakteryzuje go zatem kompetencja komunikacyjna.

Kompetentny użytkownik języka rozumie nieskończenie wiele zdań, także takich, których nigdy przedtem nie słyszał i umie budować nieskończenie wiele poprawnych zdań, w tym takich, których nigdy jeszcze w tej formie nie wypowiedział.

Charakteryzuje go zatem kompetencja lingwistyczna.

Kompetentny użytkownik języka:

1. opanował podsystem foniczny, tzn.:

- umie rozróżnić dźwięki danego języka,

- umie produkować te dźwięki,

- umie rozróżniać różne rodzaje akcentu wyrazowego i zdaniowego,

- umie samodzielnie posługiwać się różnymi rodzajami akcentu,

- umie rozróżniać wzorce rytmiczne i intonacyjne oraz nadawać za ich pomocą odpowiednie znaczenie znaczenia swoim wypowiedziom.

2. opanował podsystem graficzny, tzn.:

- umie rozpoznać znaki graficzne oraz odróżnić wyrazy poprawnie od nie poprawnie napisanych,

- umie samodzielnie napisać te wyrazy poprawnie,

- dobrze posługuje się znakami interpunkcyjnymi;

3. opanował podsystem gramatyczny, tzn.:

- rozumie różnice znaczenia niesione przez różne struktury gramatyczne,

- umie samodzielnie budować i rozumieć samodzielnie zdania w danym języku, choć nie zawsze umie sformułować reguły gramatyczne i nie zawsze zna terminologię gramatyczną.

Receptywna i produktywna znajomość podsystemów językowych pozwala kompetentnemu użytkownikowi używać środków językowych do przekazywania określonych treści i komunikowania swych intencji.

Umie zatem realizować tzw. funkcje komunikacyjne, takie jak np. zaproszenie, ostrzeganie, przepraszanie, odmawianie czy obiecywanie. Rozumie także zależności między formą językową a jej funkcją.

Kompetentny użytkownik języka:

- rozumie przekazywane mu intencje mówiącego,

- umie samodzielnie wyrazić potrzebne mu funkcje i intencje, przy czym wypowiedzi jego charakteryzuje płynność i poprawność.

Kompetentny użytkownik używa środków językowych z poszczególnych podsystemów sprawności językowych, którymi biegle się posługuje.

Sprawności te to:

sprawności receptywne, czyli:

- słuchanie ze zrozumieniem

- czytanie ze zrozumieniem;

oraz sprawności produktywne, czyli:

- mówienie

- pisanie.

Kompetentny użytkownik języka umie posługiwać się sprawnościami językowymi oddzielnie, ale także umie integrować posiadane sprawności językowe.

Dodatkowe sprawności, charakteryzujące kompetentnego użytkownika języka to:

 

  1.    sprawności interakcyjne - pozwalające łączyć słuchanie i mówienie w obrębie rozmowy czy też czytanie i pisanie w toku korespondencji.
  2.    sprawności mediacyjne - pozwalające operować tekstem i zawartą w nim informacją, np. uprościć trudny tekst, skrócić informacje lub przedłużyć ją, przekształcić wypowiedź formalną na potoczną lub odwrotnie, zrelacjonować tekst pisemny ustnie czy zapisać usłyszaną informację.

Kompetentny użytkownik języka umie posługiwać się sprawnościami językowymi oddzielnie, ale także umie integrować posiadane sprawności językowe.

Kompetentny użytkownik języka posiada kilka dodatkowych kompetencji.

Kompetencja społeczna - dzięki której wyraża chęć i gotowość wchodzenia w interakcje z innymi osobami;

Kompetencja dyskursu językowego - dzięki której potrafi nawiązać rozmowę, podtrzymać ją i zakończyć;

Kompetencja socjolingwistyczna - dzięki której umie różnicować swoje wypowiedzi odpowiednio do danej sytuacji społecznej oraz dobierać środki językowych w zależności DO KOGO mówi, O CZYM rozmawia i GDZIE toczy się rozmowa;

Kompetencja socjokulturowa - dzięki której zna fakty i normy kulturowe rządzące komunikacją w danym języku, wie o czym wypada mówić, a o czym nie, a także posiada elementarne informacje z dziedziny historii, gospodarki i sztuki danego obszaru językowego, co pozwala mu właściwie rozumieć zachowania i wypowiedzi rozmówców;

Kompetencja strategiczna - dzięki której umie poradzić sobie z trudnościami komunikacyjnymi, jakie pojawiają się w rozmowie, a więc zasygnalizować niezrozumienie, poprosić rozmówcę o wyjaśnienie, powtórzenie zwrotu, użyć synonimu lub omówić nieznany wyraz.